Q1. ‘जयतु कृषकः’ इति वक्तुम् अस्मान् कः वर्णः प्रेरयति?
- हरितवर्णः
- केशरवर्णः
- श्वेतवर्णः
- नीलवर्णः
NCERT · Class 7
NCERT Class 7 Sanskrit: Chapter List and Official PDFs
All 15 chapters of the NCERT Class 7 Sanskrit textbook(s), with the section headings of each chapter and a link to the official PDF on ncert.nic.in. Open a chapter to see what it covers.
15 chapters
Deepakam (दीपकम्)
Chapter appendix: (क) अतिरिक्तम् अध्ययनम् – वर्णमात्रा-परिचयः
- संवादः: वर्णमात्राः
- स्वराणां मात्राः: ह्रस्वः, दीर्घः, प्लुतः (२२ स्वराः)
- मात्रा-गणना-क्रीडा
- शब्दे मात्रागणना
- मात्राणां महत्त्वम्
- अभ्यासः
Chapter appendix: (ख) परिशिष्टम् १ – शब्दरूपाणि
- अजन्ताः (अच् = स्वराः) शब्दाः
- स्त्रीलिङ्गशब्दाः
- नपुंसकलिङ्गशब्दाः (‘अ’कारान्ताः)
- सर्वनाम ‘किम्’-शब्दः
- सर्वनाम ‘तद्’-शब्दः
Chapter appendix: (ग) परिशिष्टम् २ – धातुरूपाणि
- लकाराः (क्रियापदानां रूपाणि)
- आत्मनेपदि-धातवः: लट्-लकारः
- परस्मैपदि-धातवः: लोट्-लकारः
- विधिलिङ्-लकारः
- गुण-सन्धिः
Chapter 1: वन्दे भारतमातरम्
- संवादः: वन्दे मातरम् गीतम्
- भारतमाता
- भारतमातुः महिमा (हिमालयः, सागरः, नद्यः)
- त्रिवर्णयुतः राष्ट्रध्वजः
- कृषकाः, विज्ञानक्षेत्राणि
- वयं शब्दार्थान् जानीमः
- वयम् अभ्यासं कुर्मः
- प्रश्ननिर्माणम्
- लट्-लकारः (त्रिषु पुरुषेषु त्रिषु वचनेषु)
- योग्यताविस्तरः: वन्दे मातरम् गीतस्य इतिहासः
- परियोजनाकार्यम्
Chapter 2: नित्यं पिबामः सुभाषितरसम्
- संवादः: विद्यालयस्य भित्तौ सुभाषितानि
- सुभाषितानि (पदच्छेदः, अन्वयः)
- वयं शब्दार्थान् जानीमः
- वयम् अभ्यासं कुर्मः
- अत्र इदम् अवधेयम्: तृतीया विभक्तिः
- योग्यताविस्तरः: पर्यायपदानि (अमरकोशः)
- परियोजनाकार्यम्
- कार्यकलापः
Chapter 3: मित्राय नमः
- संवादः: योगाभ्यासः
- सूर्यनमस्कार-मन्त्राः (ॐ मित्राय नमः …)
- वयं शब्दार्थान् जानीमः
- वयम् अभ्यासं कुर्मः
- चतुर्थी विभक्तिरूपाणि
- अत्र इदम् अवधेयम्: ‘नमः’ योगे चतुर्थी
- योग्यताविस्तरः: विश्वयोगदिवसः
- परियोजनाकार्यम्
- दा-धातुः (लट्, लोट्)
Chapter 4: न लभ्यते चेत् आम्लं द्राक्षाफलम्
- चित्रवर्णनम्
- कथा: शृगालः द्राक्षाफलं च
- वयं शब्दार्थान् जानीमः
- वयम् अभ्यासं कुर्मः
- योग्यताविस्तरः: श्लोकाः (प्रारभ्यते न खलु विघ्नभयेन नीचैः)
- कार्यकलापः
- परियोजनाकार्यम्
Chapter 5: सेवा हि परमो धर्मः
- मानवीयाः गुणाः (सत्यम्, करुणा, उदारता, सेवा)
- कथा: नागार्जुनः (रसायनशास्त्रज्ञः चिकित्सकः च)
- वयं शब्दार्थान् जानीमः
- वयम् अभ्यासं कुर्मः
- योग्यताविस्तरः: स्वास्थ्यरक्षणाय नियमाः; धेनुर्माता परमशिवा; नित्यं मातापित्रोः सेवा; रोगातुराणाम् उपचारः
- परियोजनाकार्यम्
Chapter 6: क्रीडामः वयं श्लोकान्त्याक्षरीम्
- क्रीडायाः नियमाः
- ज्ञानमालागणः – रत्नमालागणः
- श्लोकाः (१–१०)
- वयं शब्दार्थान् जानीमः
- वयम् अभ्यासं कुर्मः
- योग्यताविस्तरः: विद्यायाः सन्दर्भे श्लोकाः
- कार्यकलापः: पदान्त्याक्षरी, क्रियापदस्मरणक्रीडा, श्लोकपूरणम्
- परियोजनाकार्यम्
Chapter 7: ईशावास्यम् इदं सर्वम्
- नाट्यांशः: हिरण्यकशिपोः सभा
- वयं शब्दार्थान् जानीमः
- तृतीया विभक्तिः रूपाणि
- लृट्-लकारः (भविष्यत्कालः)
- वयम् अभ्यासं कुर्मः
- योग्यताविस्तरः: नरसिंहपुराणम्; श्रीमद्भागवतपुराणम्; पुराणानि
- कार्यकलापः
- परियोजनाकार्यम्
Chapter 8: हितं मनोहारि च दुर्लभं वचः
- सूक्तयः (पदच्छेदः, अन्वयः)
- वयं शब्दार्थान् जानीमः
- वयम् अभ्यासं कुर्मः
- योग्यताविस्तरः: मकारलेखनम्; सूक्तिः; सूक्ति-ग्रन्थपरिचयः (अथर्ववेदः आदि)
- कार्यकलापः
- परियोजनाकार्यम्
Chapter 9: अन्नाद् भवन्ति भूतानि
- भारतस्य संस्कृतम् संस्कृतिः च
- संवादः: माता-पुत्री (सृष्टिक्रमः)
- वयं शब्दार्थान् जानीमः
- वयम् अभ्यासं कुर्मः
- योग्यताविस्तरः
- परियोजनाकार्यम्: प्राचीन-भारतीय-वैज्ञानिकाः
Chapter 10: दशमः कः ?
- संवादः: संस्कृत-ओलम्पियाड्-परीक्षा
- कथा: दश बालकाः नदीं तरन्ति
- वयं शब्दार्थान् जानीमः
- वयम् अभ्यासं कुर्मः
- सप्ताहस्य दिवसाः; मासाः
- योग्यताविस्तरः
- परियोजनाकार्यम्
Chapter 11: द्वीपेषु रम्यः द्वीपोऽण्डमानः
- चित्रवर्णनम्
- संवादः: अण्डमान-द्वीपसमूहः
- वयं शब्दार्थान् जानीमः
- वयम् अभ्यासं कुर्मः
- विशेषण-विशेष्यमेलनम्
- योग्यताविस्तरः: श्रीविजयपुरम्; अण्डमान-प्रशस्तिः
- परियोजनाकार्यम्
Chapter 12: वीराङ्गना पन्नाधाया
- त्यागधनानां भूमिः भारतम्
- कथा: महाराणा सङ्ग्रामसिंहः, बनवीरः, पन्नाधाया
- वयं शब्दार्थान् जानीमः
- लङ्-लकारस्य प्रयोगः
- वयम् अभ्यासं कुर्मः
- योग्यताविस्तरः: राज्यस्य सप्त अङ्गानि
Free sample questions
Three sample questions with answers. Full explanations — and the rest of the question bank — are free to read after you sign up.
Q2. ‘अहर्निशम्’ इति पदस्य कः अर्थः ?
- केवलं प्रातःकाले
- केवलं सायंकाले
- अहोरात्रम् (दिवा रात्रौ च)
- क्षणमात्रम्
Show answer
Correct answer: C. अहोरात्रम् (दिवा रात्रौ च)
🔒 The full explanation is free to read after you sign up →
Q3. ‘जलात् मनुष्यस्य उत्पत्तिः खलु ?’ इति पुत्र्याः प्रश्ने माता कथयति – जलात् कस्य उत्पत्तिः अभवत् ?
- मनुष्याणाम्
- वायोः
- पृथिव्याः
- अग्नेः
Stuck on a chapter?
Ask the Tution Sir AI tutor — it explains step by step from the syllabus.
Start free practice on Tution Sir
Free plan, no card needed. Full mock tests and the complete question bank are on the Pro plan.
Chapter lists follow the NCERT textbooks as available to us; textbooks are revised from time to time, so confirm on ncert.nic.in.