NCERT · Class 9
NCERT Class 9 Sanskrit: Chapter List and Official PDFs
All 29 chapters of the NCERT Class 9 Sanskrit textbook(s), with the section headings of each chapter and a link to the official PDF on ncert.nic.in. Open a chapter to see what it covers.
29 chapters2 books
Sharada (शारदा)
Chapter 1: सत्यं शिवं सुन्दरं संस्कृतम्घ — पठितावबोधनम्
- सत्यं शिवं सुन्दरं संस्कृतम् (गीतम्) — प्रथमः पाठः
- सर्वं शब्देन भासते (शब्दार्थाः)
- अत्र इदम् अवधेयम्
- अभ्यासाद् जायते सिद्धिः
- स्वाध्यायान्मा प्रमदः
- यस्तु क्रियावान् मनुजः स विद्वान्
Chapter परिशिष्टम् १: अन्वयःघ — पठितावबोधनम् (अन्वयः/भावार्थः, ४ अङ्काः)
- श्लोकान्वयविधिः
- पदच्छेदः (सन्धिविच्छेदस्य उपयोगः)
- अन्वयाभ्यासः — शास्त्राणि अधीत्य अपि मूर्खाः भवन्ति (उदाहरणम्)
- अन्वयसारणी (श्लोकः — खण्डान्वयः)
Chapter 2: सुखस्य मूलं धर्मः धर्मस्य मूलम् अर्थःघ — पठितावबोधनम्
- सुखस्य मूलं धर्मः धर्मस्य मूलम् अर्थः — द्वितीयः पाठः (कौटिल्यस्य अर्थशास्त्रम्)
- सर्वं शब्देन भासते (शब्दार्थाः)
- अत्र इदम् अवधेयम्
- अभ्यासाद् जायते सिद्धिः
- यस्तु क्रियावान् मनुजः स विद्वान्
Chapter परिशिष्टम् २: समासःग — अनुप्रयुक्तव्याकरणम् — समासः
- समासस्य परिचयः; विग्रहः (स्वपदविग्रहः, अस्वपदविग्रहः)
- समासस्य द्वौ प्रकारौ — केवलसमासः, विशेषसमासः
- द्वन्द्वसमासः (इतरेतरद्वन्द्वः आदयः)
- तत्पुरुषसमासः — विभक्तितत्पुरुषः षड्विधः; नञ्-तत्पुरुषः; उपपदतत्पुरुषः
- कर्मधारयः (समभावनापूर्वपदम्; मध्यमपदलोपी)
- द्विगुः
- बहुव्रीहिः (समानाधिकरणबहुव्रीहिः; व्यधिकरणबहुव्रीहिः)
- अव्ययीभावः
Chapter 3: आत्मवत्सर्वभूतेषु यः पश्यति सः पण्डितःघ — पठितावबोधनम्
- आत्मवत्सर्वभूतेषु यः पश्यति सः पण्डितः — तृतीयः पाठः (नामदेवमहाराजस्य करुणा)
- सर्वं शब्देन भासते (शब्दार्थाः)
- अत्र इदम् अवधेयम्
- अभ्यासाद् जायते सिद्धिः
- क्तवतुप्रत्ययान्तरूपाणि (पुंलिङ्गे, स्त्रीलिङ्गे, नपुंसकलिङ्गे — गतवत् इत्यादयः)
- स्वाध्यायान्मा प्रमदः
- यस्तु क्रियावान् मनुजः स विद्वान्
Chapter परिशिष्टम् ३: वाच्यम्ग — अनुप्रयुक्तव्याकरणम्
- वाच्यम् (प्रयोगः) — कर्तरि प्रयोगः, कर्मणि प्रयोगः, भावे प्रयोगः
- कर्मवाच्यम् — कर्मणि प्रयोगः (उदाहरणानि)
- कर्तरि-कर्मणि क्रियापदसारणी (पठति–पठ्यते इत्यादि)
- तव्यत्-अनीयर्-प्रत्यययोः प्रयोगः
- लट्-लकारे भावे प्रयोगः
Chapter 4: न खलु वयस्तेजसो हेतुःघ — पठितावबोधनम्
- न खलु वयस्तेजसो हेतुः — चतुर्थः पाठः (क्रान्तिवीरः खुदीरामः)
- सर्वं शब्देन भासते (शब्दार्थाः)
- अभ्यासाद् जायते सिद्धिः
- स्वाध्यायान्मा प्रमदः
- यस्तु क्रियावान् मनुजः स विद्वान्
Chapter परिशिष्टम् ४: शब्दरूपाणिग — अनुप्रयुक्तव्याकरणम् — शब्दरूपाणि
- पुंलिङ्गशब्दाः — ‘ब्रह्मन्’, ‘पथिन्’, ‘चन्द्रमस्’, ‘वेधस्’, ‘वणिज्’
- स्त्रीलिङ्गरूपाणि — ‘वाच्’, ‘स्रज्’, ‘सरित्’, ‘दिव्’
- नपुंसकलिङ्गरूपाणि — ‘जगत्’, ‘कर्मन्’, ‘मनस्’, ‘पयस्’, ‘छन्दस्’
- विभक्ति-प्रत्ययसारणी (सु, औ, जस् इत्यादि)
Chapter 5: एषा सा कृतकबुद्धिः मानवबुद्धेः सहकरीघ — पठितावबोधनम्
- एषा सा कृतकबुद्धिः मानवबुद्धेः सहकरी — पञ्चमः पाठः (कृत्रिमबुद्धिः/AI)
- सर्वं शब्देन भासते (शब्दार्थाः)
- अत्र इदम् अवधेयम्
- अभ्यासाद् जायते सिद्धिः
- स्वाध्यायान्मा प्रमदः
- यस्तु क्रियावान् मनुजः स विद्वान्
Chapter परिशिष्टम् ५: धातुरूपाणिग — अनुप्रयुक्तव्याकरणम् — धातुरूपाणि
- ‘पठ्’-धातुः (लट् आदयः; लृट्-लकारः)
- आत्मनेपदीनां धातूनां पञ्चसु लकारेषु प्रयोगाः — ‘वृध्’, ‘लभ्’
- विशिष्टधातवः (आत्मनेपदिनः) — ‘शीङ्’ (लट्, विधिलिङ्)
- ‘भुज्’-धातुः (लोट्-लकारः)
Chapter 6: मनःपूतं समाचरेत्घ — पठितावबोधनम्
- मनःपूतं समाचरेत् — षष्ठः पाठः (सुभाषितानि)
- सर्वं शब्देन भासते (शब्दार्थाः)
- अत्र इदम् अवधेयम्
- अभ्यासाद् जायते सिद्धिः
- स्वाध्यायान्मा प्रमदः
- यस्तु क्रियावान् मनुजः स विद्वान्
Chapter 7: उपायं चिन्तयेत् प्राज्ञस्तथापायं च चिन्तयेत्घ — पठितावबोधनम्
- उपायं चिन्तयेत् प्राज्ञस्तथापायं च चिन्तयेत् — सप्तमः पाठः (पञ्चतन्त्रम् — धर्मबुद्धिः पापबुद्धिश्च)
- सर्वं शब्देन भासते (शब्दार्थाः)
- अत्र इदम् अवधेयम्
- अभ्यासाद् जायते सिद्धिः
- स्वाध्यायान्मा प्रमदः
- यस्तु क्रियावान् मनुजः स विद्वान्
Chapter 8: अन्नाद् आनन्दं प्रतिघ — पठितावबोधनम्
- अन्नाद् आनन्दं प्रति — अष्टमः पाठः (तैत्तिरीयोपनिषद् — भृगुवल्ली)
- सर्वं शब्देन भासते (शब्दार्थाः)
- अत्र इदम् अवधेयम्
- अभ्यासाद् जायते सिद्धिः
- स्वाध्यायान्मा प्रमदः
- यस्तु क्रियावान् मनुजः स विद्वान्
Chapter 9: कृतं प्रतिकृतं भूयादेष धर्मः सनातनःघ — पठितावबोधनम्
- कृतं प्रतिकृतं भूयादेष धर्मः सनातनः — नवमः पाठः (महाभारतम् — बकवधः)
- सर्वं शब्देन भासते (शब्दार्थाः)
- अत्र इदम् अवधेयम्
- अभ्यासाद् जायते सिद्धिः
- स्वाध्यायान्मा प्रमदः
- यस्तु क्रियावान् मनुजः स विद्वान्
Chapter 10: णमो अरिहन्ताणम्घ — पठितावबोधनम्
- णमो अरिहन्ताणम् — दशमः पाठः (जैनधर्मः)
- सर्वं शब्देन भासते (शब्दार्थाः)
- अत्र इदम् अवधेयम्
- अभ्यासाद् जायते सिद्धिः
- स्वाध्यायान्मा प्रमदः
- यस्तु क्रियावान् मनुजः स विद्वान्
Chapter 11: वर्णोच्चारण-शिक्षा २घ — पठितावबोधनम्
- वर्णोच्चारण-शिक्षा २ — एकादशः पाठः
- सर्वं शब्देन भासते (शब्दार्थाः)
- वर्णमाला — स्थान-करण-प्रयत्न-सारणी (समानाक्षराणि, सन्ध्यक्षराणि, स्पर्शाः, अन्तःस्थाः, ऊष्माणः)
- पाणिनीय-शिक्षा-सूत्राणि — आभ्यन्तर-प्रयत्न-प्रकरणम्
- अभ्यासाद् जायते सिद्धिः
Risikulya (ॠषिकुल्या) — Sanskrit learning material for R2, Class 9
Chapter 1: अहमस्मि भारतस्य संविधानम्
- अहमस्मि भारतस्य संविधानम् — प्रथमः पाठः
- सर्वं शब्देन भासते (शब्दार्थाः)
- अत्र इदम् अवधेयम्
- अभ्यासाद् जायते सिद्धिः
- स्वाध्यायान्मा प्रमदः
- यस्तु क्रियावान् मनुजः स विद्वान्
Chapter परिशिष्टम् १: विशिष्टाः सूक्तयः
- सूक्तिसारणी — सूक्तिः, हिन्दी-अनुवादः, Meaning (उदा. सत्यं वद, धर्मं चर)
Chapter 2: योऽधीतविद्यः सकलः स सर्वेषां गुरुर्भवेत्
- योऽधीतविद्यः सकलः स सर्वेषां गुरुर्भवेत् — द्वितीयः पाठः
- सर्वं शब्देन भासते (शब्दार्थाः)
- अत्र इदम् अवधेयम्
- अभ्यासाद् जायते सिद्धिः
- स्वाध्यायान्मा प्रमदः
- यस्तु क्रियावान् मनुजः स विद्वान्
Chapter परिशिष्टम् २: लौकिकन्यायाः
- न्यायाः — Meaning (काकतालीयन्यायः, कूपमण्डूकन्यायः, मात्स्यन्यायः, काकदन्तगवेषणन्यायः इत्यादयः)
Chapter 3: वैद्यवृत्तिश्चतुर्विधा
- वैद्यवृत्तिश्चतुर्विधा — तृतीयः पाठः (आयुर्वेदः)
- सर्वं शब्देन भासते (शब्दार्थाः)
- अभ्यासाद् जायते सिद्धिः
- स्वाध्यायान्मा प्रमदः
- यस्तु क्रियावान् मनुजः स विद्वान्
Chapter परिशिष्टम् ३: न्यायानां प्रसङ्गानुगुणं प्रयोगाः
- केषाञ्चन न्यायानां प्रसङ्गानुगुणं प्रयोगाः (कूपमण्डूकन्यायः, काकतालीयन्यायः, सिंहावलोकनन्यायः, रज्जुसर्पन्यायः, बिन्दुबिन्दुन्यायः)
Chapter 4: सा देवी सर्वभूतेषु शक्तिरूपेण संस्थिता
- सा देवी सर्वभूतेषु शक्तिरूपेण संस्थिता — चतुर्थः पाठः
- सर्वं शब्देन भासते (शब्दार्थाः)
- अभ्यासाद् जायते सिद्धिः
- स्वाध्यायान्मा प्रमदः
- यस्तु क्रियावान् मनुजः स विद्वान्
Chapter 5: पञ्च शीलानि आचरेम, आदर्शसमाजं रचयेम
- पञ्च शीलानि आचरेम, आदर्शसमाजं रचयेम — पञ्चमः पाठः (बौद्धधर्मः)
- सर्वं शब्देन भासते (शब्दार्थाः)
- अत्र इदम् अवधेयम्
- अभ्यासाद् जायते सिद्धिः
- यस्तु क्रियावान् मनुजः स विद्वान्
Chapter 6: समर्थेन कृषिः कार्यया लोकानां हितकाम्यया
- समर्थेन कृषिः कार्यया लोकानां हितकाम्यया — षष्ठः पाठः (कृषिः)
- सर्वं शब्देन भासते (शब्दार्थाः)
- अभ्यासाद् जायते सिद्धिः
- यस्तु क्रियावान् मनुजः स विद्वान्
Chapter 7: धर्मश्च व्यवहारश्च चरित्रं राजशासनम्
- धर्मश्च व्यवहारश्च चरित्रं राजशासनम् — सप्तमः पाठः
- सर्वं शब्देन भासते (शब्दार्थाः)
- अत्र इदम् अवधेयम्
- स्वाध्यायान्मा प्रमदः
- यस्तु क्रियावान् मनुजः स विद्वान्
Chapter 8: यक्ष-युधिष्ठिरसंवादः
- यक्ष-युधिष्ठिरसंवादः — अष्टमः पाठः
- सर्वं शब्देन भासते (शब्दार्थाः)
- अत्र इदम् अवधेयम्
- अभ्यासाद् जायते सिद्धिः
- यस्तु क्रियावान् मनुजः स विद्वान्
Chapter 9: यादृशम् अन्नं तादृशं मनः
- यादृशम् अन्नं तादृशं मनः — नवमः पाठः (श्वेतकेतुसंवादः)
- सर्वं शब्देन भासते (शब्दार्थाः)
- अभ्यासाद् जायते सिद्धिः
- यस्तु क्रियावान् मनुजः स विद्वान्
- परियोजनाकार्यम्
Chapter 10: स्वाध्यायान्मा प्रमदः
- स्वाध्यायान्मा प्रमदः — दशमः पाठः (तैत्तिरीयोपनिषद् — शिक्षावल्ली)
- सर्वं शब्देन भासते (शब्दार्थाः)
- अभ्यासाद् जायते सिद्धिः
- भावार्थः (उपदेशश्लोकानाम्)
- सन्धिः (त्वया + आसनेन = त्वयाऽऽसनेन इत्यादि)
Stuck on a chapter?
Ask the Tution Sir AI tutor — it explains step by step from the syllabus.
Start free practice on Tution Sir
Free plan, no card needed. Full mock tests and the complete question bank are on the Pro plan.
Chapter lists follow the NCERT textbooks as available to us; textbooks are revised from time to time, so confirm on ncert.nic.in.