Deepakam (दीपकम्)
Chapter appendix: (क) परिशिष्टम् १ – व्याकरणम्
- उपसर्गाः
- प्रत्ययाः
- कारक-विभक्तिः
- सम्बन्ध-विभक्तिः
- सन्धिः
Official NCERT PDF (English)
Chapter appendix: (ख) परिशिष्टम् २ – शब्दरूपाणि
- इकारान्त-नपुंसकलिङ्गः
- तकारान्त, नकारान्त पुंलिङ्गः
- शतृ-प्रत्ययान्त पुंलिङ्ग-स्त्रीलिङ्गः
- सर्वनाम-शब्दाः: दकारान्त, मकारान्त
- अकारान्त पुंलिङ्गः; ईकारान्त स्त्रीलिङ्गः
- सङ्ख्यावाचि-शब्दरूपाणि
Official NCERT PDF (English)
Chapter appendix: (ग) परिशिष्टम् ३ – धातुरूपाणि
- परस्मैपदम्: लट्-लकारः
- लृट्-लकारः
- लङ्-लकारः
- लोट्-लकारः
- विधिलिङ्-लकारः
- आत्मनेपदम् (लट् आदि)
Official NCERT PDF (English)
Chapter 1: संगच्छध्वं संवदध्वम्
- संवादः: आचार्यः छात्राः च
- मन्त्राः: संगच्छध्वं संवदध्वं सं वो मनांसि जानताम्
- वयं शब्दार्थान् जानीमः
- अत्र इदम् अवधेयम्
- अभ्यासात् जायते सिद्धिः
- योग्यताविस्तरः: वेदाः (ऋग्वेदः आदि)
Official NCERT PDF (English)
Chapter 2: अल्पानामपि वस्तूनां संहतिः कार्यसाधिका
- संवादः
- कथा: चित्रग्रीवः कपोताः च (जालम्, संहतिः)
- वयं शब्दार्थान् जानीमः
- अत्र इदम् अवधेयम्: ल्यप्-प्रत्ययः
- अभ्यासात् जायते सिद्धिः
- योग्यताविस्तरः
Official NCERT PDF (English)
Chapter 3: सुभाषितरसं पीत्वा जीवनं सफलं कुरु
- सुभाषितपठनस्य महत्त्वम्
- सुभाषितानि
- वयं शब्दार्थान् जानीमः
- अत्र इदम् अवधेयम्: श्लोके पादचतुष्टयम्, छन्दः
- अभ्यासात् जायते सिद्धिः
Official NCERT PDF (English)
Chapter 4: प्रणम्यो देशभक्तोऽयं गोपबन्धुर्महामनाः
- संवादः: बाढपीडितानां साहाय्यम्
- जीवनचरितम्: गोपबन्धुः दासः
- वयं शब्दार्थान् जानीमः
- अभ्यासात् जायते सिद्धिः
- योग्यताविस्तरः: गोपबन्धुः दासस्य रचनाः
Official NCERT PDF (English)
Chapter 5: गीता सुगीता कर्तव्या
- कुरुक्षेत्रे गीता-जयन्ती-महोत्सवः (संवादः)
- गीताश्लोकाः
- वयं शब्दार्थान् जानीमः
- अभ्यासात् जायते सिद्धिः
- योग्यताविस्तरः: गीतायाः अध्यायाः
Official NCERT PDF (English)
Chapter 6: डिजिभारतम् – युगपरिवर्तनम्
- संवादः: प्रधानमन्त्रिसङ्ग्रहालये
- वयं शब्दार्थान् जानीमः
- अत्र इदम् अवधेयम्
- अभ्यासात् जायते सिद्धिः
- योग्यताविस्तरः: क्षेत्रानुसारं डिजिटल-उपक्रमाः (न्यायव्यवस्था – ई-न्यायालयः)
Official NCERT PDF (English)
Chapter 7: मञ्जुलमञ्जूषा सुन्दरसुरभाषा
- संवादः: श्रावणी पूर्णिमा (संस्कृतदिवसः)
- गीतम् – मञ्जुलमञ्जूषा सुन्दरसुरभाषा
- वयं शब्दार्थान् जानीमः
- अभ्यासात् जायते सिद्धिः
- योग्यताविस्तरः
Official NCERT PDF (English)
Chapter 8: पश्यत कोणमैशान्यं भारतस्य मनोहरम्
- पूर्वोत्तरभारतम्: अरुणाचलप्रदेशः, असमः, मणिपुरम् इत्यादयः
- संवादः: भगिनीसप्तकम्, सिक्किमः
- वयं शब्दार्थान् जानीमः
- अत्र इदम् अवधेयम्: दिशानामानि (पूर्वाग्नेयी, दक्षिणा, नैर्ऋती …)
- अभ्यासात् जायते सिद्धिः
- योग्यताविस्तरः
- परियोजनाकार्यम्
Official NCERT PDF (English)
Chapter 9: कोऽरुक् ? कोऽरुक् ? कोऽरुक् ?
- कथा: कोऽरुक् ? (वैद्यः, आहारः, स्वास्थ्यम्)
- श्लोकाः: हितभुक्, मितभुक्, ऋतभुक्
- वयं शब्दार्थान् जानीमः
- विशेष्य-विशेषणयोः सम्बन्धः
- अभ्यासात् जायते सिद्धिः
Official NCERT PDF (English)
Chapter 10: सन्निमित्ते वरं त्यागः (क-भागः)
- कथासाहित्यम्
- नाट्यांशः: वीरवरः, शूद्रकः, राजलक्ष्मीः
- वयं शब्दार्थान् जानीमः
- अत्र इदम् अवधेयम्
- अभ्यासात् जायते सिद्धिः
Official NCERT PDF (English)
Chapter 11: सन्निमित्ते वरं त्यागः (ख-भागः)
- नाट्यांशः: वीरवरः शक्तिधरः च
- वयं शब्दार्थान् जानीमः
- अत्र इदम् अवधेयम्: कर्मवाच्यम्
- अभ्यासात् जायते सिद्धिः
- सन्धिः
- भावार्थः (श्लोकः)
Official NCERT PDF (English)
Chapter 12: सम्यग्वर्णप्रयोगेण ब्रह्मलोके महीयते
- वर्णप्रयोगस्य महत्त्वम्
- श्लोकाः: यद्यपि बहु नाधीषे; माधुर्यमक्षरव्यक्तिः
- वयं शब्दार्थान् जानीमः
- अत्र इदम् अवधेयम्: षड् वेदाङ्गानि
- अभ्यासात् जायते सिद्धिः
Official NCERT PDF (English)
Chapter 13: वर्णोच्चारण-शिक्षा १
- शुद्ध-उच्चारणस्य महत्त्वम्
- आस्ये वर्णानां षट् उच्चारण-स्थानानि
- वर्णोच्चारण-शास्त्रम्
- वर्गीय-स्पर्शाः
- अभ्यासात् जायते सिद्धिः
- अत्र इदम् अवधेयम्
Official NCERT PDF (English)
Free sample questions
Three sample questions with answers. Full explanations — and the rest of the question bank — are free to read after you sign up.
Q1. ‘मधुरां वाणीम्’ इत्यत्र ‘वाणीम्’ इति विशेष्यपदं कस्यां विभक्तौ अस्ति?
- द्वितीयायाम्
- प्रथमायाम्
- तृतीयायाम्
- पञ्चम्याम्
Show answer
Correct answer: A. द्वितीयायाम्
🔒 The full explanation is free to read after you sign up →
Q2. 'ततः + असौ' इत्यस्य सन्धिं कृत्वा शुद्धं रूपं चिनुत ।
- ततासौ
- तत्असौ
- ततोऽसौ
- ततौसौ
Show answer
Correct answer: C. ततोऽसौ
🔒 The full explanation is free to read after you sign up →
Q3. तालव्यवर्णानाम् उच्चारणे जिह्वायाः कः भागः करणं भवति ?
- जिह्वाग्रम्
- जिह्वामध्यम्
- जिह्वोपाग्रम्
- जिह्वामूलम्
Show answer
Correct answer: B. जिह्वामध्यम्
🔒 The full explanation is free to read after you sign up →
Stuck on a chapter?
Ask the Tution Sir AI tutor — it explains step by step from the syllabus.
Start free practice on Tution Sir
Free plan, no card needed. Full mock tests and the complete question bank are on the Pro plan.
Start free practice →Chapter lists follow the NCERT textbooks as available to us; textbooks are revised from time to time, so confirm on ncert.nic.in.